In vorige twee bijdragen mediteerden we over de werkelijke aanwezigheid van Jezus in de Eucharistie. Nu willen we aantonen dat Eucharistie eigenlijk alles is, heel de geschiedenis omvat en de betekenis van het christelijk leven uitdrukt.
Eucharistie omvat heel de geschiedenis
Wanneer we het wereldgebeuren vanuit het christelijk geloof bekijken mogen we de Eucharistie werkelijk het centrum én het hart van heel de geschiedenis noemen, vanaf de schepping van de wereld tot aan de Wederkomst van Christus. Heel het Oude Testament is één grote voorbereiding op de Eucharistie met enkele uitdrukkelijke verwijzingen. De menswording van Jezus bracht het historisch gebeuren van de Eucharistie en in de tijd van de Kerk wordt de Eucharistie sacramenteel gevierd totdat Hij wederkomt.
Voorafbeeldingen
Heel het Oude Testament is een voorbereiding op de komst en het verlossingswerk van Jezus Christus.
De mysterieuze koning-priester Melchisedek (= koning van gerechtigheid) biedt Abraham brood en wijn aan (cf. Genesis 14). Het is een voorafbeelding van Jezus die in de Eucharistie heel de schepping, uitgedrukt in brood en wijn, zal omvormen. De gaven van brood en wijn zijn geschenken van de schepping én van het werk van onze handen. Het manna dat God aan het joodse volk gaf tijdens zijn tocht door de woestijn (cf. Exodus 16), is slechts een beeld van het ware brood uit de hemel, zoals Jezus uitlegt (Johannes 6).
De viering van het paasfeest en de uittocht van het joodse volk uit de slavernij in Egypte (Exodus 12) vormen de voornaamste voorafbeelding van de Eucharistie als de definitieve bevrijding en verlossing. Het is ook het voornaamste gebeuren in de geschiedenis van het joodse volk. En het bruiloftsmaal van het Lam (cf. Apocalyps 19) is de uiteindelijke bevrijding, de gelukzalige vereniging van Christus met zijn volk.
Historische realisatie
Jezus heeft de mensheid en de wereld verlost door onze menselijke conditie zelf aan te nemen, in vrijheid en liefde het lijden en de kruisdood te aanvaarden voor onze zonden en te verrijzen.
De Evangelies beschrijven Jezus’ aardse leven herhaaldelijk als een “opgaan naar Jeruzalem”. De apostelen verwachtten nog dat Jezus Israël zou herstellen als een glorierijk, soeverein, aards rijk. Zij vroegen zich af wie daarin de grootste zou zijn. Ondertussen trachtte Jezus herhaaldelijk en met veel geduld hen duidelijk te maken dat Hij de definitieve verlossing zou brengen niet alleen voor Israël maar voor ieder mens die in Hem gelooft. Hij was geheel gericht op het volbrengen van zijn levensoffer door zijn kruisdood, waarna Hij zou verrijzen.
In het Laatste Avondmaal geeft Jezus aan zijn apostelen de herinnering en de sacramentele viering van zijn levensoffer, dat Hij onmiddellijk daarna in vrijheid en liefde zal ondergaan. Hij draagt hen op zijn offer in zijn naam te blijven vieren totdat Hij wederkomt.
Sacramentele viering
In de tijd van de Kerk vieren de priesters de dood en de verrijzenis van Jezus onder de gedaante van brood en wijn. Jezus heeft het mysterie van onze verlossing zo ingesteld en aan zijn Kerk opgedragen dit alle komende eeuwen door te vieren. Dit bevat onze uiteindelijke en definitieve verlossing, die Hij aan het einde der tijden glorierijk zal voltooien.
Na de maaltijd nam Jezus de beker met wijn. Hierin herkennen we ‘de beker van Elia’, die in het joodse geloof de hoop op de verlossing uitdrukte. Deze beker wordt bij het joodse paasmaal nu nog gevuld, maar niet gedronken. Hij blijft staan als het symbool van de verwachting op de terugkeer van Elia en de uiteindelijke voltooiing. Door deze beker te nemen drukt Jezus uit dat Hij de vervulling is van de verwachting op de verlossing.
De oosterse liturgie legt de nadruk op het feit dat de Geest voor altijd het Lichaam van Christus verheerlijkt heeft. Daarom zingen de oosterlingen na de communie: “Wij hebben het ware licht gezien en wij hebben de hemelse Geest ontvangen en het ware geloof gevonden: laten we buigen voor de onzichtbare Drie-eenheid want zij heeft ons verlost”.
Verwachting
In de Eucharistie heeft Jezus ons zijn verlossing aangeboden, die ons nergens anders en door niemand anders kan gegeven worden. Wel kijken wij uit naar de glorievolle voltooiing bij de Wederkomst van de Verrezen Heer aan het einde van de tijd.
Het paasfeest van het joodse volk in Egypte was een haastig gebeuren. Er werd staande gegeten, met de lendenen omgord, klaar om te vertrekken uit de slavernij, de bevrijding tegemoet. In de Eucharistie wordt deze “haast” vergeestelijkt en verdiept. We blijven hier op aarde pelgrims, “vreemdelingen en ballingen” (1 Petrus 2, 11). Onze definitieve bevrijding zal bestaan in onze vereniging met Christus in het eeuwige geluk van de Drie-ene God. Daarvoor is het nodig dat wij door lijden en sterven met Hem omgevormd worden tot de gelijkenis met Hem.
De eerste christenen noemden hun geloofsgemeenschap een parochie, van het Griekse par-oikos (= nog niet thuis). Ze beschouwden zich hier op aarde als vreemdelingen en pelgrims op weg naar hun definitieve thuis bij God. “Vrienden, nu reeds zijn we kinderen van God en wat wij zullen zijn is nog niet geopenbaard; maar wij weten dat wanneer het geopenbaard wordt, wij aan Hem gelijk zullen zijn omdat wij Hem zullen zien zoals Hij is” (1 Johannes 3, 2).
“Weest dus waakzaam…” (Mattheus 24, 42)
Christen zijn is zo leven dat je op ieder ogenblik klaar bent om de Heer Jezus bij zijn glorievolle Wederkomst te verwelkomen. Het is leven in waakzaamheid en blijde verwachting.
Jezus’ heeft zijn leven gegeven voor ons, uit liefde en in vrijheid. Dat is Eucharistie. Dat is de kern van de opdracht van ieder christen en van ieder mens. We leven niet voor onszelf en voor eigen glorie, we leven voor God en voor de anderen. Man en vrouw die zich geheel geven aan elkaar en in navolging van Jezus, zich inzetten voor elkaar en hun kinderen, beleven de Eucharistie dag, na dag.
Wie in zijn beroep zich geeft, in liefde en vrijheid, voor de eer van God en het heil van de mensen, wordt in zijn leven Eucharistie. Dit geldt voor ieder mens en voor gelijk welk beroep of taak. In die zin kunnen we zeggen: Eucharistie omvat heel ons leven, Eucharistie is alles (Volgende week slot).
P. Daniel
