De kleine weg van Waarheid en Barmhartigheid
Dierbare Kleine Zielen,
Als priester ben ik dagelijks werkzaam in de parochies rondom Venray, met een heel bijzondere plek in mijn hart voor de zorg voor de St. Jozefkapel in ons vertrouwde bedevaartsoord Smakt. In mijn dagelijkse werk staat nabijheid centraal: of het nu gaat om de strijd tegen eenzaamheid onder ouderen, betrokken te zijn als priester bij een gebedsmiddag van het Legioen van Kleine Zielen, of mijn betrokkenheid bij het begin van het leven en menselijk verdriet. Al deze kanten van de zielzorg komen uiteindelijk samen in één fundament: het heroverwegen van de unieke en onafneembare waardigheid van elk menselijk leven.
In het maatschappelijke debat van vandaag wordt de waarde van een mens maar al te vaak gemeten aan wat iemand kan of presteert. We kijken naar zelfstandigheid, nut of verstand. Wanneer we geloof en verstand samenbrengen, zien we dat deze benadering tekortschiet. Menselijke waardigheid is immers geen voorwaardelijke stempel die door de maatschappij of de overheid wordt toegekend, maar een diepe werkelijkheid die deel uitmaakt van ons diepste zijn. Zij verankert zich al in het allereerste begin van ons bestaan.
Op het exacte moment van de bevruchting ontstaat de allereerste cel. Dit is niet slechts een belofte voor later of een mogelijk menselijk leven, maar vanaf de eerste seconde een volwaardig menselijk leven met een unieke eigen toekomst. Binnen deze allereerste cel bevindt zich het volledige en unieke erfgoed dat de biologische koers van dit individuele mensenleven bepaalt. Er wordt later geen enkel nieuw element meer aan toegevoegd; het kindje in de moederschoot heeft enkel voeding en tijd nodig om verder te groeien. Deze specifieke biologische combinatie heeft in de hele wereldgeschiedenis nog nooit bestaan en zal ook nooit meer op precies dezelfde manier terugkeren.
Aan deze feiten geeft ons geloof een diepe geestelijke lading. Het ontstaan van de mens is het directe resultaat van Gods wil. God vormt en kent de mens vanaf het allervroegste begin. Dit betekent dat de eerste cel van elk menselijk kind geen toevallig bijproduct is van de natuur, maar de tastbare afdruk van Gods scheppende woord. God kent en roept de mens bij zijn naam vanaf het allervroegste ontstaan. Onze menselijke waardigheid begint daarom niet pas bij de eerste ademteug, de eerste hartslag of de eerste hersenactiviteit, maar ligt onuitwisbaar besloten in die allereerste cel.
Hier raakt ons wetenschappelijk en gelovig inzicht rechtstreeks aan de kern van onze spiritualiteit als Kleine Zielen. Is er een mooier voorbeeld te bedenken van de ‘kleine weg’ dan de extreme kwetsbaarheid van dat allereerste, eencellige menselijke leven? In die allerkleinste beginfase, die met het blote oog niet eens te zien is, toont God Zijn grootste scheppingswonder. Als Kleine Zielen zijn wij geroepen om juist in die kleinheid de grootheid van Gods liefde te herkennen. Wat door de wereld als klein, onbeduidend of ‘nog niets’ wordt weggecijferd, is in de ogen van de Hemelse Vader een volwaardig kind dat Hij met oneindige tederheid bemint.
Sinds het allereerste begin van de mensheid draagt de schepping sporen van gebrokenheid. Ziekte, lichamelijk lijden, innerlijke strijd en de menselijke neiging tot fouten zijn het rechtstreekse gevolg van het feit dat de mens verwijderd is geraakt van de oorspronkelijke harmonie met de Schepper. Als we vandaag naar de mens kijken — van het uiterst kwetsbare begin in de baarmoeder tot de eenzame oudere op zijn levensavond — zien we een wezen dat drager is van goddelijke waardigheid, maar tegelijk lijdt onder deze gebrokenheid. Het beschadigen, negeren of beëindigen van ongeboren leven is een uiting van die gebrokenheid: het betekent een miskenning van Gods orde en van de waarde van het menselijk leven.
Aan de ene kant staat de onwankelbare waarheid van ons geloof en ons verstand: het leven in de schoot van de moeder is vanaf de eerste cel heilig, uniek en beschermwaardig. Aan de andere kant staat de rauwe werkelijkheid waarin mensen, vaak omringd door angst, dwang, onwetendheid of maatschappelijke druk, besluiten tot abortus.
Vanuit de roeping om deze waarheid niet als een steen te werpen, maar te verbinden met Gods barmhartigheid, heb ik als medeoprichter aan de wieg gestaan van Rachel’s Vineyard in Nederland. Rachel’s Vineyard is een internationale pastorale retraite-organisatie die een veilige, oordeelsvrije plek biedt voor vrouwen en mannen die lijden na een abortuservaring. Via deze weg biedt Rachel’s Vineyard genezingsdagen en persoonlijke begeleiding aan iedereen die zoekt naar emotioneel en geestelijk herstel. In de maatschappij wordt een abortus vaak weggeschoven als een snelle oplossing. Onze ziel en ons lichaam laten zich echter niet zo makkelijk misleiden. Omdat de band tussen moeder en kind vanaf de allereerste cel diep in ons wezen verankerd ligt, veroorzaakt het afbreken van een zwangerschap niet zelden een diepe, verzwegen wonde. Veel vrouwen, maar ook mannen, blijven achter met een knagend gevoel van spijt, onuitspreekbaar verdriet en een diepe breuk in hun levensverhaal.
In de geest van het Heilig Evangelie mag het opkomen voor het ongeboren leven nooit veranderen in een veroordeling van wie gestruikeld is. Genezing begint namelijk altijd bij het onder ogen zien van de realiteit. Eerst is er de erkenning van de waarheid: in een veilige omgeving – tijdens deze genezingsdagen – krijgen vrouwen én mannen de ruimte om te erkennen dat het kindje dat er was, een echt en uniek menselijk leven was met een door God geschonken waardigheid.
Daarnaast is Gods barmhartigheid altijd groter: zoals menselijke gebrokenheid de liefde van de Schepper nooit kan uitdoven, zo is ook de pijn van een abortus nooit het eindstation. Onze Heer Jezus Christus is niet gekomen om te veroordelen, maar om te genezen. Tot slot mag het kind bij name genoemd worden: tijdens de dagen van herstel wordt het kindje alsnog in de armen van God gelegd, krijgt het een naam en ontvangt het zijn eigen plek in de familie. Dit sluit naadloos aan bij het inzicht dat het kind vanaf zijn allereerste cel al door God bij zijn naam werd geroepen.
In ons pastorale werk vormen de waarheid over de schepping en de praktijk van barmhartigheid twee zijden van dezelfde medaille. De inzichten over het begin van het leven laten zien waarom het leven vanaf de eerste cel heilig is en onderbouwen de bescherming van het leven met fundamentele feiten. De pastorale praktijk, zoals in ons parochiewerk en bij Rachel’s Vineyard, biedt de opvang voor hen die met de scherven van het leven zitten. Dit voorkomt dat onze boodschap verandert in een kille verdediging, en maakt onze gemeenschap tot een plek van hoop, waarheid en innerlijke genezing.
Als Kleine Zielen hebben wij een bijzondere opdracht in deze wereld. Onze ‘kleine weg’ is er een van liefde, gebed, overgave en diepe solidariteit met de allerkleinsten. Wie de geheimen van de schepping en de eerste cel begrijpt, kan niet anders dan buigen voor de uniekheid van elk menselijk leven. Maar wie tegelijk de diepte van de Menswording van Jezus, de barmhartigheid en de verlossing begrijpt, weet dat er voor geen enkele menselijke wonde of gebrokenheid een definitief eindstation bestaat.
Of het nu gaat om de dagelijkse zorg in de St. Jozefkapel te Smakt, het luisterend oor voor eenzame ouderen, ons samen bidden als Legioen Kleine Zielen of het begeleiden van mensen na een abortus: Gods antwoord op de verwonding van de schepping is nooit de afwijzing van de mens, maar de voortdurende uitnodiging tot herstel en genezing. Niet met een lijst van beschuldigingen, maar met de bevrijdende woorden van Zijn barmhartigheid: “Je bent gekomen. Welkom thuis.”
Pastoor Geudens, Smakt, 27 september 2026.
